Vlaanderen stelt zichzelf met het Pact2020 ambitieuze doelstellingen voor een duurzame mobiliteit. Tegen 2020 moet 40% van de woon-werkverplaatsingen duurzaam gebeuren. Dat wil zeggen te voet, met de fiets of met collectief vervoer. Ook het aantal verkeersongevallen moet drastisch omlaag.
Van de achterbankgeneratie …
De achterbankgeneratie dreigt echter een stok in het wiel te steken. Omwille van de verkeersdrukte brengen de ouders hun kroost liever met de auto naar de opvang, school of jeugdvereniging. Zelfstandig en actief deelnemen aan het verkeer is er voor heel wat kinderen niet meer bij. Voor hen lijkt het openbaar vervoer een ingewikkelde puzzel en is een fiets geen vervoermiddel, maar iets voor tijdens de vrije tijd. Op de achterbank leren ze niet omgaan met het steeds drukkere verkeer en het is dus niet verwonderlijk dat jonge autobestuurders oververtegenwoordigd zijn in de ongevallenstatistieken.
De achterbankgeneratie heeft zo een neerwaartse spiraal veroorzaakt. Het verkeer wordt steeds drukker, de spitsuren worden extra belast door ouders die taxichauffeur spelen voor hun kinderen (meer dan 10% van onze verplaatsingen gebeurt om iemand anders te vervoeren[1]). Daarnaast maken beginnende bestuurders, die amper leerden hoe zich te gedragen in het verkeer, de straten onveilig. Hierdoor is het voor ouders nog een stuk moeilijker geworden om hun kinderen zelfstandig op weg te sturen en snoeren ze hun hartendief dan maar veilig in. Op de achterbank.
Studies[2] tonen aan dat de autonomie en actieradius van jonge kinderen enorm ingekrompen is sinds het begin van de jaren ‘70. In 1971 ging in het Verenigd Koninkrijk 80% van de kinderen van 7 en 8 jaar oud naar school zonder begeleiding van een volwassene, in 1990 was dat nog maar 9%. Deze trend wordt slechts gedeeltelijk verklaard wordt door een toegenomen woon-schoolafstand.
… naar de bakfietsgeneratie
Er wordt volop gewerkt aan het realiseren van een trendbreuk. De overheid levert inspanningen om het verkeer meer kindvriendelijk te maken. De verplichte zone 30 in schoolomgevingen en het inrichten van autovrije of autoluwe stadscentra zijn daar voorbeelden van. Verkeerseducatie werd opgenomen in de eindtermen, zowel van het basis- als van het secundair onderwijs.
Toch zijn het nog steeds de ouders die een sleutelrol vervullen. Ouders die bewuster met de auto omspringen zullen die gewoonte doorgeven aan hun kinderen. Uit een enquête[3] die Komimo bij 200 gezinnen uitvoerde blijkt dat daar soms het schoentje knelt. Veel ouders kiezen pas voor een duurzaam alternatief als ze niet over een (tweede) wagen beschikken of wanneer de bestemming over onvoldoende parkeermogelijkheden beschikt.
Meer dan de helft van de gezinnen beschikt over een bushalte op wandelafstand die bediend wordt door een bruikbare buslijn. Toch laat maar een op tien van de ouders hun kinderen toe om dagelijks zelfstandig met het openbaar vervoer te reizen. Amper 1% van de ouders vergezelt frequent zijn kroost op bus of tram om ze aan te leren zelfstandig met het openbaar vervoer te reizen.
De fiets is heel wat populairder als vervoermiddel: ongeveer de helft van de ouders kiest resoluut voor de fiets en meer dan 90% gebruikt de fiets nu en dan. De jongste kinderen worden in een fietsstoeltje of fietskar op hun bestemming gebracht. Als de kinderen wat ouder zijn, fietsen ze met begeleiding van hun ouders en eenmaal de ouders er voldoende vertrouwen in hebben, mogen de kinderen zelfstandig fietsen.
Met de Aardig-op-weg-week roepen minister Crevits en Komimo ouders op om hun kinderen de kans te geven om actiever en zelfstandiger deel te nemen aan het verkeer. Want jong geleerd is oud gedaan, ook in het verkeer.
Dit artikel verscheen in Mediaplanet, bijlage bij De Standaard van 22 september 2010.
[1]Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen 4.1 (2008-2009), W. Miermans, 2010
[2]Vervoersafhankelijkheid en vervoersautonomie van kinderen (10-13 jaar), Onderzoekscentrum Kind & Samenleving, Mobiel 21 vzw, Universiteit Hasselt, Provinciale Hogeschool Limburg, 2007
[3]Mobiliteit en gezinnen, Komimo, 2010.
